Co to jest czerniak?

Czym jest czerniak?

Czerniak jest jednym z częściej występujących nowotworów złośliwych – według statystyk w Polsce stoi on na 16. miejscu, jeśli chodzi o wszystkie choroby nowotworowe diagnozowane w społeczeństwie.

Czerniak złośliwy ma tendencję do bardzo szybkiego rozwoju, co przekłada się w dużej mierze na fakt, że trudno jest go wyleczyć, jeśli nie zostanie szybko zdiagnozowany. To sprawia, że istotną rolę w leczeniu choroby pełni regularna autokontrola stanu znamion. Choć jest to nowotwór złośliwy, to szybko wykryty nie powoduje jednak przerzutów ani zagrożenia dla życia – jest w pełni uleczalny.

Czerniak tworzy się z komórek odpowiedzialnych za nadawanie kolorytu skórze. Konkretnie, komórki nowotworowe mutują z melanocytów, czyli komórek, które w skórze wytwarzają melaninę. To ona sprawia, że np. skóra pod wpływem promieniowania UV zmienia zabarwienie na ciemniejszą. I właśnie z tego powodu szczególnie często czerniak występuje u tych osób, w których skórze melaniny jest mało – czyli u ludzi o jasnej karnacji, jasnych włosach oraz oczach.

Warto wiedzieć, że czerniak zarówno może tworzyć się z pieprzyków czy rozmaitej natury plam, jak również samoistnie. Oznacza to, że osoba, która nie ma wielu znamion również może zachorować, o ile jest w grupie ryzyka czy ma genetyczne predyspozycje do tego typu schorzeń.

Historia i odkrycie choroby

Pierwsze przypadki pojawienia się czerniaka zostały datowane na wiek XVIII, choć o tym, że jest to właśnie ta choroba dowiedziano się dopiero w II połowie XX wieku. Chodzi konkretnie o zachowane w muzeum narośle, które wycięte zostały przez znanego anatoma i chirurga, Johna Huntera. W XX wieku doszło do ich przebadania i to wówczas stwierdzono, że lekarz miał do czynienia z czerniakiem.

Rozpoznanie czerniaka jako choroby samej w sobie zostało zapoczątkowane w XIX wieku. Już około 1960 roku lekarze stwierdzili, że czerniak skóry nie daje możliwości odpowiedniego leczenia, jeśli nie jest w początkowym stadium usunięty. Dziś stosuje się o wiele więcej metod terapii czerniaka, mimo to jednak nadal za najbardziej sprawdzony sposób walki z chorobą uważa się szybkie usunięcie nowotworowego znamienia.

Najczęstsza forma czerniaka Czerniak aż w 80% przypadków jest nowotworem skóry. Jako rak skóry najczęściej występuje na kończynach górnych i dolnych, jeśli chodzi o kobiety, a także na tułowiu, jeśli chodzi o mężczyzn. Niemniej jednak nie jest to jedyna forma, w jakiej choroba się ujawnia. W około 20% przypadków może dotykać również błony śluzowej oka – wówczas jest trudniejszy w diagnostyce oraz leczeniu, a także rokowania przy jego występowaniu niejednokrotnie są znacznie gorsze. Osobno klasyfikuje się również czerniaka, który występuje na powiece. W jego przypadku śmiertelność jest dość wysoka, a rokowania bardzo ostrożne dla wszystkich chorych.

Przypadki, gdy czerniak występuje w formie atakującej oko są dość rzadkie, ale zazwyczaj mają charakter pierwotny. Z kolei w przypadku przerzutów atakowane najczęściej są węzły chłonne, a zaraz po nich płuca oraz serce. Jeszcze rzadsze są czerniaki, które atakują np. okolice narządów płciowych oraz odbytu. U kobiet czerniaki sromu i pochwy stanowią ok. 4% wszystkich przypadków występowania raka skóry, zaś u mężczyzn nowotwór w mniej niż 1% osadza się na żołędzi. Z kolei czerniak odbytu stanowi niecały 1% wszystkich czerniaków, ale jego występowanie praktycznie nie zdarza się u osób poniżej 50 roku życia. Po 40. roku życia istnieje możliwość wystąpienia czerniaka błony śluzowej jamy ustnej, jednak te przypadki dotyczą ok. 2% wszystkich sytuacji. Nowotwór przy łożysku paznokcia typowy jest dla kobiet powyżej 70 lat. Co ciekawe, istnieje również odmiana czerniaka, który osadza się na podeszwie stóp – ten rodzaj raka dotyka jednak najczęściej osób o rasie innej niż biała.